Samozatrudnienie

Samozatrudnienie – podjęcie działalności gospodarczej – bywa niejednokrotnie jedyną możliwością uzyskania zatrudnienia przez absolwenta, dlatego należy zwrócić na nią uwagę. W praktyce z samozatrudnieniem mamy do czynienia wtedy, gdy pracownik rozwiązuje stosunek pracy, zakłada jednoosobową działalność gospodarczą i nadal pracuje dla dotychczasowego pracodawcy. Samozatrudnionym będzie też kandydat do pracy, który zdecyduje się na świadczenie pracy na rzecz pracodawcy w takiej formie.
Motywy podejmowania działalności gospodarczej mogą mieć charakter pozytywny, np.: chęć usamodzielnienia, realizacji własnych pomysłów czy sprawdzenia się w biznesie. Mogą też jednak występować aspekty negatywnej motywacji, np. brak innej możliwości zatrudnienia, bezrobocie czy brak satysfakcji z wykonywanej dotychczas pracy. Niezależnie od motywów, konieczne jest dokonanie szerokiej diagnozy własnych możliwości i konkurencji na rynku usług czy produkcji.

Decydując się na podjęcie indywidualnej działalności gospodarczej we własnej firmie, należy rozważyć jej zalety, ale także mieć na uwadze jej wady. Mocne strony tego rodzaju działalności to przede wszystkim:

  • stosunkowo prosty sposób jej założenia oraz ewentualnej likwidacji,
  • samodzielne podejmowanie decyzji i zarządzanie firmą,
  • niższe koszty rozpoczęcia i prowadzenia firmy niż w przypadku spółki,
  • możliwość stosowania elastycznych form opodatkowania,
  • w miarę proste zasady prowadzenia księgowości w formie książki przychodów i rozchodów.

Rozważając negatywy lub ograniczenia w indywidualnej działalności, należy zwrócić uwagę na takie kwestie, jak:

  • przedsiębiorcę prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą obowiązuje pełna odpowiedzialność majątkiem osobistym za zobowiązania firmy, również majątkiem wspólnym małżonków,
  • brak osobowości prawnej,
  • dość skomplikowane możliwości przeniesienia działalności na osoby trzecie.

Procedura rejestracji działalności gospodarczej
Założenie działalności gospodarczej wymaga podjęcia szeregu działań, które są określone przez odpowiednie przepisy prawa. W celu uproszczenia procedury od 2012 roku pojawiła się możliwość rejestracji firmy przez internet. Poniżej przedstawiamy etapy rejestracji działalności gospodarczej.

Etap I – złożenie w urzędzie miasta/gminy wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej

W urzędzie miasta lub gminy należy złożyć wypełniony wniosek o wpis do ewidencji działalności gospodarczej (druk EGD-1), który jest jednocześnie:

  • wnioskiem o wpis do ewidencji,
  • wnioskiem o nadanie numeru REGON,
  • zgłoszeniem do urzędu skarbowego,
  • zgłoszeniem do ZUS lub KRUS.
    We wniosku należy podać kody PKD (Polska Klasyfikacja Działalności) odpowiadające zakresowi działalności. Obowiązujące kody PKD znajdują się na stronie internetowej GUS.
    Wniosek można złożyć osobiście w urzędzie gminy lub wysłać przez stronę internetową urzędu gminy z podpisem elektronicznym. W przypadku braku możliwości złożenia podpisu elektronicznego należy zgłosić się do urzędu gminy, aby podpisać wniosek i odebrać zaświadczenie o wpisie.

Etap II – uzyskanie wymaganych pozwoleń, koncesji

Niektóre rodzaje działalności wymagają koncesji, zezwoleń odpowiednich organów administracji rządowej lub jednostek samorządu. Uzyskanie koncesji jest konieczne między innymi w przypadku prowadzenia działalności w zakresie:

  • ochrony osób i mienia,
  • poszukiwania złóż kopalin,
  • dystrybucji energii i paliw,
  • budowy płatnych autostrad,
  • przewozów lotniczych.

Etap III – zgłoszenie do urzędu statystycznego i uzyskanie numeru REGON

Zgłoszenia do urzędu statystycznego powinien dopełnić urząd miasta/gminy dokonujący wpisu firmy do ewidencji działalności gospodarczej.
Wpis w rejestrze REGON przedsiębiorców będących osobami fizycznymi następuje na podstawie złożonego wniosku o wpis do ewidencji.
Obecnie przedsiębiorca nie ma obowiązku posiadania numeru REGON (nie powinien on być wymagany do wyrobienia pieczątki firmowej, przesyłania druków urzędowych czy otwarcia konta bankowego).

Etap IV – pieczątka firmowa, konto firmowe

Wyrobienie firmowej pieczątki wymaga wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Dane, które powinny się znaleźć na pieczątce, to:

  • pełna nazwa firmy,
  • adres siedziby firmy,
  • numer REGON (jeśli go posiadamy),
  • można też zamieścić na niej numery telefonu i faksu, e-mail, adres strony WWW.

Choć z formalnego punktu widzenia nie ma obowiązku posiadania konta bankowego, będzie ono potrzebne m.in. przy rozliczaniu na podstawie podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Stąd warto takie konto posiadać. Zakładając konto, należy w banku przedstawić:

  • wpis do ewidencji działalności gospodarczej, koncesję,
  • dowód osobisty,
  • wzór pieczątki firmowej.

Pracownik banku, powołując się wyłącznie na wewnętrzne przepisy obowiązujące w danej placówce, może również zażądać podania numeru REGON.

Etap V – rejestracja w urzędzie skarbowym

Wizyta w urzędzie skarbowym jest konieczna przy rejestracji do celów VAT lub przy wyborze uproszczonej formy opodatkowania.

Etap VI – zgłoszenie do ZUS-u

Przedsiębiorca w ZUS-ie posiada podwójną osobowość prawną. Występuje on jednocześnie jako tak zwany płatnik, czyli osoba wpłacająca składki (za swoich pracowników i siebie) oraz jako ubezpieczony.

Zakładający firmę musi wypełnić następujące dokumenty:

  • druk ZUA – należy wypełnić, gdy działalność gospodarcza jest jedynym źródłem dochodów;
  • druk ZZA – używa się go w sytuacji, gdy przedsiębiorca prowadzący działalność jest jednocześnie zatrudniony na umowę o pracę.

Zgłoszenia przedsiębiorcy do ZUS-u dokonuje urząd miasta/gminy. Jeżeli jednak przedsiębiorca zamierza zatrudniać pracowników, musi osobiście udać się do ZUS-u. Obowiązek samodzielnego opłacania składek obejmuje ubezpieczenia społeczne i zdrowotne (emerytalne, rentowe, wypadkowe, zdrowotne, dodatkowo opłacanie składki na Fundusz Pracy).

Etap VII – Państwowa Inspekcja Pracy

Przedsiębiorca jest zobowiązany w ciągu 30 dni od dnia rozpoczęcia działalności zawiadomić właściwego inspektora pracy o miejscu, rodzaju i zakresie prowadzonej działalności, a także o liczbie zatrudnionych pracowników.

Zmiany w procedurze – od 2012 roku wprowadzono dostęp do elektronicznego rejestru firmy [patrz: jak zarejestrować dzialalność przez CEIDG]. Od 1 stycznia 2012 roku rejestracja prowadzących działalność gospodarczą może odbywać się elektronicznie poprzez internet w CEIDG (Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej). Zasadniczą zmianą jest utrata statusu „organów ewidencyjnych” przez gminy, które dotychczas zobowiązane były do prowadzenia ewidencji. Osoba zakładająca działalność gospodarczą składa wniosek o wpis do CEIDG, wypełniając elektroniczny formularz dostępny na domenach https://prod.ceidg.gov.pl/ceidg.cms.engine/ lub BIP Ministerstwa Gospodarki.

Po złożeniu wniosku system generuje potwierdzenie złożenia wniosku lub informacje o błędach, które należy poprawić. Formularz, wysyłany automatycznie do wnioskodawcy, na jego adres poczty, musi zostać podpisany:

  • z wykorzystaniem podpisu elektronicznego, który jest usługą odpłatną; można go zakupić m.in. w Krajowej Izbie Rozliczeniowej, Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych (na podstawie rejestru prowadzonego przez Ministerstwo Gospodarki) lub:
  • poprzez skorzystanie z instytucji bezpłatnego zaufanego profilu – aby go jednak uzyskać, należy osobiście udać się do urzędu gminy w celu weryfikacji tożsamości; wizytę należy poprzedzić zalogowaniem się na platformie ePUAP i wypełnieniem wniosku o założenie profilu.

Tym samym wnioskiem zgłasza się również wszelkie zmiany z zakresu podawanych informacji, w ciągu 7 dni od ich zaistnienia. Jeżeli rejestrując firmę, przedsiębiorca nie posiada jeszcze REGON-u i/lub NIP-u, to po jego otrzymaniu nie musi aktualizować danych w systemie CEIDG, bo pojawiają się one tam automatycznie po ich nadaniu.

Bibliografia
CEIDG – jak otworzyć firmę, jak rozpocząć biznes, 2014, Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej, firma.gov.pl.
Jak założyć własną firmę. Poradnik Ministerstwa Gospodarki, 2014, Infor.pl.
Jak określić PKD wykonywanej działalności gospodarczej, 2014, poradnik.wfirma.pl.
Tadeusiewicz G., 2010, Pedagogika pracy, AHE PUW, Łódź.
Zakładanie firmy „krok po kroku”, 2014, firma.gov.pl.

 
Platforma OLZA współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.